Sự phát triển của công nghệ số và xu hướng làm việc linh hoạt đang xóa nhòa ranh giới giữa thời gian làm việc và nghỉ ngơi của người lao động. Quyền ngắt kết nối (right to disconnect) đã nổi lên như một giải pháp thiết yếu nhằm bảo vệ không gian riêng tư và sức khỏe tinh thần của người lao động trước sự xâm lấn của công việc ngoài giờ. Bài viết này, thông qua lăng kính lý thuyết công bằng xã hội của John Rawls, không chỉ luận giải cho sự cần thiết của quyền ngắt kết nối như một quyền tự do cơ bản, mà còn phân tích các hàm ý chính sách để cân bằng lợi ích các bên, hướng tới việc luật hóa quyền này tại Việt Nam.

Pháp luật về các quyền dân sự, chính trị là lĩnh vực quan trọng trong hệ thống pháp luật về quyền con người. Cùng với các quy định pháp luật thuộc các lĩnh vực khác như kinh tế, xã hội, văn hóa, pháp luật về các quyền dân sự, chính trị ở Việt Nam thời gian qua không ngừng được hoàn thiện. Mặc dù vậy, so với yêu cầu thực tiễn, yêu cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hệ thống pháp luật nói chung, pháp luật về các quyền dân sự, chính trị nói riêng vẫn còn những hạn chế, bất cập. Bài viết này đánh giá thực trạng pháp luật về các quyền dân sự, chính trị, từ đó, đề xuất một số giải pháp tiếp tục hoàn thiện pháp luật về quyền dân sự, chính trị ở Việt Nam hiện nay.

Xây dựng chỉ số về quyền của người khuyết tật ở Việt Nam có vai trò quan trọng nhằm cụ thể hóa các cam kết quốc tế, đặc biệt là Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật (CRPD), tăng cường giám sát khách quan mức độ thực thi quyền, nhận diện rào cản, bất bình đẳng, thúc đẩy sự tham gia thực chất của người khuyết tật và chuyển đổi nhận thức xã hội từ tiếp cận từ thiện sang quyền con người. Song ở Việt Nam vẫn thiếu một công cụ đo lường mang tính hệ thống, nhất quán và phù hợp với bối cảnh địa phương. Trong bài viết, tác giả bàn về sự cần thiết của việc xây dựng chỉ số về quyền của người khuyết tật ở Việt Nam và đề xuất khung chỉ số, kiến nghị về hoàn thiện pháp lý, dữ liệu và cơ chế tham gia.

Phát triển bền vững là xu thế tất yếu, xã hội bền vững là tiêu chí then chốt đánh giá thành tựu phát triển, được đo bằng các chỉ số phát triển con người, hệ số bình đẳng thu nhập, các chỉ tiêu về giáo dục, y tế, phúc lợi xã hội, phản ánh hài hòa đời sống cộng đồng. Đồng thời, xã hội bền vững đòi hỏi bảo đảm thực hiện các quyền dân chủ cơ bản, quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội của công dân và trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước. Bài viết phân tích mối quan hệ giữa quyền tham gia và yêu cầu phát triển bền vững; đánh giá thực trạng ở Việt Nam và chỉ ra một số hạn chế, Từ đó, tác giả đề xuất một số giải pháp hoàn thiện nhằm bảo đảm quyền công dân và góp phần phát triển xã hội bền vững.

Bài viết phân tích cơ sở pháp lý và thực trạng bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) trong bối cảnh Việt Nam thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh và cấp xã) theo Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025. Từ góc độ quyền con người, nghiên cứu chỉ rõ các rào cản đặc thù (ngôn ngữ, văn hóa, địa lý, năng lực thụ hưởng), từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm thực chất quyền tiếp cận thông tin cho đồng bào DTTS, góp phần hiện thực hóa nguyên tắc bình đẳng thực chất và cam kết “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, thời gian qua, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu trong công tác bình đẳng giới, tuy nhiên, vai trò của phụ nữ vẫn bị hạn chế bởi ba nhóm yếu tố: (1) bất cập trong pháp luật và cơ chế thực thi; (2) rào cản từ định kiến giới trong văn hóa - xã hội; và (3) năng lực pháp lý cùng các rào cản tâm lý từ chính phụ nữ. Bài viết tập trung phân tích các yếu tố tác động và đề xuất giải pháp đột phá nhằm phát huy vai trò của phụ nữ trong bảo đảm quyền con người tại Việt Nam, nhấn mạnh việc hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực pháp lý, thúc đẩy văn hóa bình đẳng và thí điểm các biện pháp “hành động khẳng định” để tạo ra sự thay đổi thực chất.

Bài viết phân tích công bằng chính sách thuế thu nhập cá nhân tại Việt Nam dưới góc nhìn quyền con người. Tác giả thông qua nghiên cứu kết hợp lý thuyết công bằng thuế và đánh giá thực tiễn dựa trên nguyên tắc Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa năm 1966 (ICESCR). Theo đó, biểu thuế lũy tiến và giảm trừ gia cảnh góp phần bảo vệ công bằng nhưng ngưỡng khấu trừ chưa theo kịp chi phí sinh hoạt, thuế suất cao nhất áp dụng sớm, và thu nhập từ tài sản chưa chịu thuế tương xứng, gây bất bình đẳng. Từ những bất cập này, bài viết đưa ra kiến nghị nhằm điều chỉnh ngưỡng giảm trừ tự động theo CPI, cải thiện biểu thuế lũy tiến và bổ sung thuế tài sản để tuân thủ nghĩa vụ quyền con người.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và Cách mạng công nghiệp 4.0 trên thế giới đang diễn ra hiện nay, vấn đề pháp quyền và quyền con người ngày càng trở thành những giá trị cốt lõi, phổ quát và không thể thiếu trong tiến trình phát triển của mỗi quốc gia. Ở Việt Nam, những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều văn kiện quan trọng xác định mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và khẳng định cam kết chính trị mạnh mẽ đối với việc bảo vệ, bảo đảm quyền con người. Tuy nhiên, việc thực hiện các mục tiêu này hiện vẫn còn nhiều thách thức, đòi hỏi cần có thêm những nghiên cứu chuyên sâu. 

Luật nhân quyền là lĩnh vực pháp lý liên ngành, giữ vai trò then chốt trong việc bảo vệ phẩm giá con người và điều tiết mối quan hệ giữa cá nhân, nhà nước và cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự gia tăng của các vấn đề xuyên quốc gia như biến đổi khí hậu, công nghệ số và di cư, việc nhận diện rõ các lý thuyết và phương pháp nghiên cứu quan trọng của ngành luật nhân quyền là điều cần thiết nhằm tăng cường năng lực phân tích, xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật về lĩnh vực này.

Bài viết phân tích những thách thức pháp lý và thực tiễn đối với quyền riêng tư trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI). Sự phụ thuộc của AI vào dữ liệu cá nhân quy mô lớn đang tạo ra xung đột căn bản với quyền con người. Bài viết tập trung phân tích thực trạng xâm phạm quyền riêng tư qua ba vấn đề: Hoạt động thu thập dữ liệu huấn luyện AI thiếu cơ sở pháp lý; Sự thiếu minh bạch của thuật toán và trách nhiệm giải trình và AI "lập hồ sơ" người dùng, đặc biệt trên mạng xã hội, xâm phạm quyền kiểm soát thông tin. Từ đó, bài viết đề xuất nhóm ba giải pháp gồm hoàn thiện pháp lý, nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp và tăng cường vai trò giám sát của xã hội.

Lao động/việc làm là một quyền cơ bản của con người được ghi nhận trong nhiều văn kiện pháp lý quốc tế và quốc gia. Dù vậy, ở Việt Nam người khuyết tật vẫn gặp rất nhiều khó khăn khi tìm kiếm việc làm. Các rào cản trong tiếp cận việc làm của người khuyết tật còn tồn tại khá phổ biến, vì vậy, cần gỡ bỏ để tạo sự công bằng trong tiếp cận việc làm của người khuyết tật. Điều này giúp người khuyết tật có cơ hội tiếp cận việc làm, tự tin hòa nhập cộng đồng và có đóng góp vào sự phát triển đất nước.

Quyền tiếp cận nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh kế nông thôn hiện nay được áp dụng dựa trên định nghĩa của quyền sử dụng nước trong Bình luận chung số 15 do đây là một quyền mở rộng của quyền sử dụng nước. Tuy nhiên, quyền sử dụng nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh kế nông thôn hiện nay chưa có một bộ chỉ báo nào chung mang tính định lượng do các bối cảnh kinh tế, văn hóa, và các cách thức thực hành và trình độ nông nghiệp khác nhau giữa các quốc gia, khu vực.

Tăng trưởng kinh tế bền vững, toàn diện, dài hạn là một nội dung quan trọng của mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc cũng như của Việt Nam, nhất là khi đất nước ta bước vào kỷ nguyên mới. Để thực hiện hiệu quả mục tiêu này, đòi hỏi đặt ra là Nhà nước phải lấy con người làm trung tâm trong quá trình phát triển. Bài viết phân tích các nội dung và đề xuất các giải pháp lấy con người làm trung tâm trong phát triển, bảo đảm tăng trưởng kinh tế bền vững, toàn diện, liên tục ở Việt Nam trong thời gian tới.

Trong những năm gần đây, giáo dục nhân quyền là vấn đề thu hút sự quan tâm thường xuyên của cộng đồng quốc tế. Giáo dục nhân quyền cũng đã trở thành một phần trong chương trình giáo dục của nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam. Tại Việt Nam, giáo dục nhân quyền là một trong những nội dung giáo dục quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân